De Antennescope
Bij het doorsnuffelen van oude jaargangen CQ-PA kom je vaak leuke zelfbouwbeschrijvingen tegen, die ook in deze tijd nog prima bruikbaar zijn. Dat is ook het geval met de Antennescope, een onmisbaar apparaatje voor de zendamateur die zijn antennes en voedingslijnen wil optimaliseren. We maakten daarom een herbewerking van dit, oorspronkelijk door OM Zandstra PA0BZH geschreven, artikel.
De Antennescope is een meetapparaat waarmee de eigenschappen van antennes en voedingslijnen, maar ook de stralingsweerstand gemeten kan worden.
De antennescope is in wezen een impedantie-meetbrug, bestaande uit twee vaste weerstanden R1 en R2, een potmeter P als vergelijkingsweerstand, twee condensatoren C1 en C2 en een diode. Figuur 1 geeft het principeschema. R3 dient als voorschakelweerstand voor de meter en heeft geen invloed op de brug. Daar de brug met zuivere Ohmse weerstanden werkt, zal in geval van resonantie de zuivere Ohmse weer-stand worden gemeten. Men is dus verplicht de brug met een HFspanning te voeden van die frequentie, waarop de antenne moet gaan werken.
Bij de bouw van de antennescope moeten we op een paar dingen letten:
- R1 en R2 moeten volkomen aan elkaar gelijk zijn. Hetzelfde geldt voor C1 en C2.
- De in de tekening aangegeven afscherming moet zorgvuldig in het kastje worden aangebracht.
- Gedurende de metingen mag de antennescope NIET worden geaard. Het beste kan men een viertal rubberdopjes onder het metalen kastje aanbrengen.
- Let op een capaciteitsarme opbouw om een zuivere brugverhouding te krijgen.
Het gebruik
Bij metingen gaan we als volgt te werk:
Sluit op de bussen B1-B2 een HF-signaalbron aan (bijv. een griddipper d.m.v. een koppelspoeltje). De koppeling wordt zodanig ingesteld dat de meter 100% schaaluitslag geeft. Vervolgens wordt de te meten antenne of voedingslijn aangesloten op B3-B4. We verdraaien nu de potmeter tot de wijzer van de meter op 0 terugvalt. De ingestelde waarde van de potmeter komt overeen met de stralingsweerstand van de antenne. De fout, die bij deze manier van meting van de stralingsweerstand optreedt, is verwaarloosbaar klein.
Bij zorgvuldige bouw zal de dip zeer scherp zijn. De meter is een 500 µA type. De afmetingen van het kastje worden hoofdzakelijk bepaald door de grootte van de meter.
| R1,R2 | 470 Ω 1% |
| R3 | afhankelijk van meter gevoeligheid |
| P | 470 Ω lineair |
| C1,C2 | 150-470 pF keramisch 1% |
| Diode | 1N34 of eq. germanium-diode |