Goedkope draadantenne voor 40/20 (en 10 meter met tuner)
Al meer dan 5 jaar geleden heb ik al eens een paar goedkope traps gemaakt en er een klein stukje over op mijn website genet, met de ontwikkeling dat de Novice amateurs (binnenkort) op HF mogen leek het me eens een leuk idee om het netjes uit te werken.
Het uitgangspunt van de draadantenne is, dat het simpel zelf te maken moet zijn en weinig mag kosten, een prima stimulatie om de hoofdreden waar onze licentie voor afgegeven is 'de zelfbouw en het experimenteren' wat leven in te blazen.
Opbouw
Benodigdheden zijn in ieder geval een griddipper, zelf gebruik ik er een die minstens 20 jaar geleden is gemaakt door een door mij onbekend gebleven amateur, een met buizen naar een voorbeeld wat geloof ik ooit eens in CQ-PA heeft gestaan.
De traps zijn gemaakt van pvc, ondanks de (theoretische) verhalen die soms de ronde doen over de slechte eigenschappen blijkt het pvc materiaal in praktijk prima geschikt te zijn om HF traps van te maken, onderstaand ontwerp is getest met 400 Watt dus ook prima geschikt voor Full licence houders die maximaal 400 Watt mogen gebruiken (met dank aan Jo voor het uitlenen van zijn lineair).
De gebruikte draad is geemailleerd koperdraad met een diameter van 1,9 mm en 2,5 meter lang. Dit wordt vaak gebruikt in transformatoren.
De gebruikte condensator is een 20 pF exemplaar met een spanning van 9kV (die overigens in praktijk 22 pF bleek te zijn), het theorieprogramma geeft op een spanning van tussen de 400 en 700 Volt per 100 Watt afhankelijk van de Q van de gemaakte trap, de condensatoren haal ik meestal op beurzen bij Willie en zijn lieftallige ega. De condensator, die ik nu gebruikt heb, hadden ze bij zich op de december vlooienmarkt van de Kempische Amateur Radioclub.
Voorbereiding bouw
We beginnen met (foto 1) twee stukken pvc die een diameter hebben van 50 mm en een lengte van 90 mm, vier stukken hostaliet (grijs slagvast pvc) pijp (25,4 mm / 1" of 19 mm / 3/4" doorsnede). De bedoeling is om een spoelhouder te maken met een doorsnede van 61 mm die in alle omstandigheden de spoel op zijn plek houdt en waar de 20 pF condensator in komt te hangen.
Zaag de vier stukken hostaliet in de lengte door het midden, zodat je acht halve pijpjes overhoudt. Deze pijpjes worden vervolgens op de pvc pijp gelijmd, zodat je een spoellichaam krijgt zoals te zien is op foto 2 (voor het lijmen wel even opruwen).
Bepaal vervolgens het midden van de trap en zet om de 5 mm een streepje neer zodat je 12 streepjes krijgt. Zet bij de volgende rij de strepen 1 mm lager en de volgende rij daarop ook weer 1 mm lager dan de vorige. Degene waar nog geen streepjes op staan zet je 1 mm hoger dan waar je begonnen bent, op deze wijze krijg je een spiraal. Teken de gaatjes af waar straks de antennedraad inkomt.
Het geheel zal er nu ongeveer uitzien als op foto 3.
Nu is het zaak om sleuven te maken in de hostaliet pijp die we erop gelijmd hebben, ongeveer 2 mm breed en tot bijna onderaan.
Uiteraard kun je dit doen door een \rig te gebruiken, maar veel maldcelijker is het om een slijptol te gebruiken met een doorslijpschijf van 2 mm om de inkepingen te maken.
Het resultaat zal er ongeveer uitzien als op foto 4.
Spoel wikkelen
Nu wordt het tijd om de spoel erop te maken.
- Rol eerst de koperdraad op een ronde vorm. Een spuitbus of een stuk 50 mm pvc pijp, welke nog over is, kan hier goed dienst voor doen.
- Voorzichtig de spoel op de spoelvorm aanbrengen (niet te strak).
- Aan een kant van de koperdraad een AMP-oogje maken (4mm), aanknijpen met een tang en solderen.
- De spoel in vorm brengen.
- Een AMP-oogje aan de andere kant solderen (niet aanknijpen!). De re-den dat we het aan deze kant enkel solderen is, dat je dadelijk de draad nog in moet gaan korten.
- Plaats de condensator in het spoellichaam en verbind deze met de voor- en achterkant van de spoel.
- Gebruik RVS schroeven om het geheel vast te zetten.
Afregelen
Pak nu de griddipper en bepaal de resonantiefrequentie. Ik gebruik de HF set om exact te controleren wat de frequentie is. De bedoeling is om de resonantie frequentie op 14,0 MHz te krijgen. De frequentie zal hoogstwaarschijnlijk te laag zijn.
Een en ander hangt natuurlijk af hoe ver de waarde van de condensator afwijkt van de 20 pF. Te laag in frequentie betekent, dat de spoel korter zal moeten worden:
- Draai de spoel iets strakker op het lichaam en knip een cm van de spoel af.
- Soldeer vervolgens het amp oogje er weer aan.
- Controleer de frequentie.
Doe dit net zo lang, totdat je in de buurt komt van de gewenste 14 MHz. Ik doe minimaal 13,995 MHz, maar als je iets hoger dan 14 MHz zit is dat geen ramp: door het lakken straks zal dit iets omlaag gaan.
Afwerking spoel
Het enige wat nu nog rest is de trap in de acrylaatlak te spuiten. Dit om de spoel te fixeren. Hierdoor zal de frequentie van de trap een klein beetje omlaag gaan, maar niet dramatisch.
Ik gebruik bier gewoon blanke UV-bestendige autolak voor, die je overal in spuitbussen kunt kopen. Eventueel kun je een kant van de trap dichtmaken met een 40 mm op mast gemaakt dopje. Op deze manier kan er geen regen in komen. De onderkant laat je gewoon open.
Het eindresultaat zal er dan ongeveer uitzien als op foto 5.
Opbouw antenne
Een balun (1:1) kun je zelf maken, maar er zijn op beurzen ook baluns van Diamond te koop voor net geen € 30,- die prima voldoen. Nog mooier is een balun van Teletrix, maar helaas worden deze niet meer gemaakt. Een S70 van Fritzel voldoet ook tot 200 Watt pep, maar pas op voor de namaak S70's die nogal eens op marktplaats aangeboden worden.
Fig. 1.
Vanaf de balun gezien komt aan iedere kant een draad van geplastificeerd litze van ongeveer 5,4 meter lengte.
Hierna de trap en een draad van ongeveer 3,1 meter geplastificeerd litze. Aan het eind plaatsen we isolatoren. Deze isolatoren zijn op een beurs ook nog wel te vinden. Moderne schrikdraad isolatoren blijken nogal eens niet te voldoen, tenzij je er meerdere achter elkaar gebruikt.
Tot slot
De 'halve W3DZZ' is iets wat al Langer, minstens sinds de jaren 60, gebruikt wordt. Je zult mij dan ook niet horen zeggen, dat ik daar de uitvinder van ben of er zelfs een naam aan geven. De traps daarentegen is iets, wat ik zelf bedacht heb en al jaren met succes gebruik. 0.a. ons PI4KAR clubstation maakt bier gebruik van.
De bandbreedte (van 1:3 tot 1:3) in inverted V is ongeveer 210 kHz op 40 meter en 500 kHz op 20 meter. 10 meter is iets wat je erbij krijgt: met een tuner is er wel op te werken, maar hoe of wat hangt vaak af hoe en waar de antenne opgehangen is.
Tevens heb ik ook een 7 MHz trap gemaakt voor gebruik in een W3DZZ. Bij interesse kan ik in de toekomst daar ook wel een artikeltje over schrijven.
En zeg nu eerlijk, het is toch veel leuker te kunnen zeggen dat je JOUW perfect werkende draadantenne zelf gemaakt hebt dan schoorvoetend toe te moeten geven dat je met een koopantenne zit.
Mark, PA3HMP.